Choroby weneryczne – objawy, lista i badania

STD (sexually transmitted diseases) to angielski skrót oznaczający choroby przenoszone drogą płciową. Dziś częściej używa się skrótu STI (sexually transmitted infections) – zakażenia przenoszone drogą płciową – bo wiele z nich nie daje objawów choroby, a mimo to można je przekazać dalej. Po polsku mówimy też „choroby weneryczne” albo „infekcje przenoszone drogą płciową”.

Zakażenie szerzy się przede wszystkim przez kontakty seksualne. Niektóre STI przechodzą także z matki na dziecko w ciąży i przy porodzie oraz przez krew (np. HIV, WZW B).

Według WHO osiem najczęstszych zakażeń dzieli się na cztery wyleczalne (bakteryjne i pasożytnicze) i cztery wirusowe, które się kontroluje leczeniem.

Objawy zależą od zakażenia i miejsca kontaktu: narządów płciowych, odbytu albo gardła. Do lekarza warto zgłosić się, gdy zauważysz:

• nietypową wydzielinę z cewki moczowej, upławy lub wydzielinę z odbytu,
• pieczenie albo ból przy oddawaniu moczu,
• owrzodzenie, pęcherzyki, brodawki lub grudki na narządach płciowych, przy odbycie albo w jamie ustnej,
• ból podbrzusza, krwawienie między miesiączkami lub po stosunku,
• ból gardła albo powiększone węzły chłonne po kontakcie seksualnym.

Choroby weneryczne u mężczyzn

U mężczyzn najczęstszym sygnałem jest wydzielina z cewki i pieczenie przy oddawaniu moczu (rzeżączka, chlamydia) albo zmiana na prąciu: niebolesne owrzodzenie (kiła), bolesne pęcherzyki (opryszczka) lub brodawki (HPV). Czasem pojawia się ból lub obrzęk jąder.

Objawy na skórze

Zmiany skórne dają przede wszystkim kiła (owrzodzenie, a później wysypka, także na dłoniach i stopach), opryszczka, HPV i mięczak zakaźny. Wysypka na ciele może też towarzyszyć świeżemu zakażeniu HIV, dlatego przy nowej wysypce po kontakcie seksualnym warto wykonać test na HIV.

Większość zakażeń przebiega jednak bezobjawowo, a nieleczone mogą prowadzić do powikłań, m.in. niepłodności.

• rzeżączka – zwykle po 1–14 dniach,
• chlamydia – po 7–21 dniach, choć często nie pojawiają się wcale,
• kiła – owrzodzenie pojawia się po 10–90 dniach.

Badanie wykonane zbyt wcześnie może nie wykryć zakażenia, dlatego termin warto ustalić z lekarzem.

Chlamydię i rzeżączkę wykrywa się testem molekularnym (NAAT/PCR) z moczu lub wymazu z miejsca kontaktu (pochwa, cewka, gardło, odbyt). Kiłę, HIV oraz WZW B i C rozpoznaje się z krwi. Zwykły posiew moczu, morfologia ani CRP nie wykrywają tych zakażeń. Szczegóły znajdziesz w przewodniku badania na choroby weneryczne.

Zbadać się możesz u lekarza rodzinnego, ginekologa albo dermatologa-wenerologa, w laboratorium albo bezpłatnie i anonimowo w punkcie konsultacyjno-diagnostycznym (PKD), gdzie wykonuje się testy na HIV, a w wielu punktach także na kiłę i WZW C.

• prezerwatywy używane prawidłowo i przy każdym kontakcie należą do najskuteczniejszych metod ochrony, ale nie chronią w pełni przed zakażeniami przenoszonymi przez zmiany poza obszarem, który zakrywają (np. kiła, opryszczka),
• szczepienia przeciw HPV i WZW typu B,
• regularne badania i poinformowanie partnerów lub partnerek o rozpoznanym zakażeniu,
• przed HIV: PrEP przed ekspozycją i PEP do 72 godzin po niej,
• u wybranych osób: Doxy-PEP, która zmniejsza ryzyko kiły i chlamydii.

PrEP24 nie diagnozuje ani nie leczy zakażeń przenoszonych drogą płciową online. Jeśli masz objawy, zgłoś się do lekarza stacjonarnie – lekarza rodzinnego, ginekologa, urologa albo dermatologa-wenerologa.

Online pomagamy w profilaktyce: PrEP chroni przed HIV (rozpoczęcie 159 zł), PEP to leki po możliwym kontakcie z HIV, które trzeba zacząć jak najszybciej, nie później niż 72 godziny po zdarzeniu (199 zł), a Doxy-PEP to antybiotyk po seksie bez prezerwatywy dla wybranych osób (99 zł). O wystawieniu e-recepty decyduje lekarz po ocenie medycznej.