Badania do PrEP – przed startem i w trakcie

Badania przed PrEP mają odpowiedzieć na dwa pytania: czy nie masz już HIV i czy lek będzie dla Ciebie bezpieczny. Zakres ustala lekarz, ale zwykle obejmuje:

• test w kierunku HIV – najlepiej laboratoryjny test 4. generacji (HIV Ag/Ab) lub test molekularny; PrEP można zacząć tylko po wykluczeniu zakażenia (jaki test na HIV i kiedy),
• kreatynina z wyliczonym eGFR – ocena funkcji nerek, bo leki stosowane w PrEP są wydalane przez nerki,
• HBsAg – przesiew w kierunku WZW typu B; leki stosowane w PrEP działają też na wirusa WZW B, więc lekarz musi wiedzieć o zakażeniu przed startem,
• anty-HCV – w kierunku WZW typu C, zależnie od wywiadu,
• badania w kierunku innych STI wg wywiadu – kiła z krwi, rzeżączka i chlamydia testem molekularnym z miejsc kontaktu,
• ewentualnie transaminazy (AlAT, AspAT) – przy chorobach wątroby lub nieprawidłowych wynikach w przeszłości.

Wynik testu na HIV pokazuje stan sprzed kilku tygodni (okno serologiczne), a każda sytuacja o podwyższonym ryzyku po badaniu może zmienić obraz. Dlatego dla testu na HIV i kreatyniny rekomendujemy wyniki z ostatnich 7 dni przed konsultacją. Wyniki HBsAg, anty-HCV i badań w kierunku STI mogą być nieco starsze – lekarz oceni, czy wystarczą.

Gdy od ostatniego testu była ekspozycja

Jeśli po wykonaniu testu doszło do kontaktu bez prezerwatywy z osobą o nieznanym statusie HIV, napisz o tym w formularzu. Gdy od takiej sytuacji nie minęły 72 godziny, właściwą ścieżką może być najpierw PEP, a dopiero potem przejście na PrEP.

PrEP wymaga regularnych kontroli – to element, który czyni profilaktykę bezpieczną długofalowo. Najczęstszy schemat:

• co 3 miesiące – test na HIV oraz badania w kierunku STI wg wywiadu i objawów,
• okresowo – kreatynina z eGFR; częstość ustala lekarz zależnie od wieku, wyjściowego eGFR i chorób współistniejących (według CDC u części osób co 6 miesięcy, u pozostałych rzadziej),
• wg wywiadu – anty-HCV i inne badania, jeśli pojawiły się nowe sytuacje o podwyższonym ryzyku.

Aktualne wyniki kontrolne są potrzebne do odnowienia recepty. Jak przebiega kontynuacja: odnowienie recepty na PrEP.

• Punkt konsultacyjno-diagnostyczny (PKD) – test na HIV bezpłatnie, anonimowo i bez skierowania; w wielu punktach także WZW C i kiła. Listę prowadzi Krajowe Centrum ds. AIDS.
• Laboratorium – odpłatnie, bez skierowania: kreatynina z eGFR, HBsAg, anty-HCV, test na HIV, badania w kierunku kiły; testy molekularne na chlamydię i rzeżączkę z moczu lub wymazu.
• Lekarz rodzinny lub inny lekarz – może zlecić część badań w ramach swojej opieki.

Do formularza konsultacji załączasz skan, zdjęcie lub plik PDF z wynikami. Wyniki z PKD, jeśli są anonimowe, opisz w formularzu – lekarz oceni, czy wystarczą. Pełna lista badań na STI: badania na choroby weneryczne.

O dalszym postępowaniu zawsze decyduje lekarz po ocenie całości wyników i wywiadu. W praktyce:

• reaktywny test na HIV – PrEP nie rozpoczyna się; potrzebny jest test potwierdzenia, a przy potwierdzeniu – leczenie w ośrodku leczenia HIV,
• obniżone eGFR – lekarz może zalecić powtórzenie badania, dalszą diagnostykę albo uznać, że PrEP w danej postaci nie jest dla Ciebie bezpieczny,
• dodatni HBsAg – zakażenie WZW B wymaga oceny i opieki specjalisty; lekarz omówi, czy i jak można prowadzić PrEP,
• dodatni wynik w kierunku STI – potrzebne leczenie u lekarza stacjonarnie (PrEP24 nie leczy STI online); PrEP nie chroni przed tymi zakażeniami.

Gdy masz aktualne wyniki, wypełniasz formularz i załączasz badania. Lekarz ocenia wskazania, przeciwwskazania i bezpieczeństwo terapii. O wystawieniu e-recepty decyduje lekarz po ocenie medycznej. Konsultacja rozpoczynająca kosztuje 159 zł; badania opłacasz osobno (cennik). Jak przebiega cała ścieżka: PrEP online.