Opryszczka narządów płciowych – objawy, zakażenie, leczenie

Oba typy wirusa mogą wywołać opryszczkę miejsc intymnych. Według WHO HSV-2 jest główną przyczyną opryszczki narządów płciowych i przenosi się drogą płciową. HSV-1 kojarzy się z opryszczką wargową, ale może zakazić narządy płciowe podczas kontaktu ust z narządami płciowymi. CDC podkreśla, że udział HSV-1 w zakażeniach okolicy intymnej rośnie, zwłaszcza wśród młodych kobiet i mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami.

Typ wirusa ma znaczenie dla dalszego przebiegu. Nawroty i bezobjawowe wydalanie wirusa są znacznie częstsze przy HSV-2. Przy opryszczce narządów płciowych wywołanej przez HSV-1 nawroty zdarzają się rzadziej, a wydalanie wirusa szybko maleje w pierwszym roku.

Czy opryszczka z ust może przenieść się na narządy płciowe?

Tak. Seks oralny z osobą, która ma aktywną opryszczkę wargową, może spowodować opryszczkę narządów płciowych typu HSV-1. NHS zaleca unikanie seksu oralnego, gdy na ustach jest opryszczka lub czujesz zapowiadające ją mrowienie. Działa to także w drugą stronę: HSV z narządów płciowych może zakazić usta.

U wielu osób zakażenie przebiega bezobjawowo albo z bardzo łagodnymi objawami. Jeśli objawy się pojawiają, są podobne u kobiet i mężczyzn, różni się tylko miejsce zmian.

Pierwszy epizod

Pierwszy epizod jest zwykle najsilniejszy. Pojawiają się grupki drobnych pęcherzyków, które pękają i zostawiają bolesne, czerwone nadżerki, a potem strupki. Mogą im towarzyszyć pieczenie, świąd, ból przy oddawaniu moczu, nietypowa wydzielina, a także gorączka, bóle mięśni i powiększone węzły chłonne w pachwinach. Objawy mogą pojawić się wiele miesięcy po zakażeniu, więc ich wystąpienie nie musi oznaczać zakażenia od obecnego partnera.

Opryszczka na penisie i opryszczka prącia

U mężczyzn zmiany najczęściej pojawiają się na trzonie prącia, żołędzi i napletku, ale też na mosznie, w pachwinach, na udach i wokół odbytu. Opryszczkę narządów płciowych u mężczyzn łatwo pomylić z otarciem, podrażnieniem po goleniu albo zapaleniem żołędzi.

Opryszczka sromu i warg sromowych – objawy

U kobiet opryszczka sromowa zajmuje wargi sromowe, okolicę wejścia do pochwy, krocze i okolicę odbytu, a zmiany mogą być też w pochwie i na szyjce macicy. Ból przy oddawaniu moczu bywa wtedy wyraźny, bo mocz drażni nadżerki.

Nawroty i ile trwa opryszczka narządów płciowych

Nawrót często zapowiada mrowienie, pieczenie lub swędzenie skóry na kilka godzin przed wysypką. Nawroty są zwykle łagodniejsze i krótsze niż pierwszy epizod, a według NHS z czasem pojawiają się rzadziej. Liczba nawrotów jest bardzo różna: u jednych zdarzają się kilka razy w roku, u innych wcale.

Opryszczka przenosi się przez kontakt skóry i błon śluzowych: podczas seksu waginalnego, analnego i oralnego, przez palce i wspólne gadżety erotyczne. Ryzyko jest największe, gdy są pęcherzyki lub nadżerki, ale CDC zwraca uwagę, że do większości zakażeń dochodzi od osób, które w danym momencie nie mają objawów albo nie wiedzą o zakażeniu. Wirus jest okresowo wydalany ze skóry okolicy intymnej bez widocznych zmian.

Jak nie zarazić partnera opryszczką

• nie uprawiaj seksu, w tym oralnego, gdy masz zmiany lub czujesz zapowiedź nawrotu;
• używaj prezerwatywy przy każdym kontakcie, pamiętając, że nie chroni ona skóry poza osłoniętym obszarem;
• porozmawiaj z lekarzem o leczeniu supresyjnym, które według CDC zmniejsza ryzyko przeniesienia HSV-2 na partnera;
• powiedz partnerowi o zakażeniu; wytyczne CDC i IUSTI zalecają taką rozmowę przed rozpoczęciem relacji seksualnej.

Najlepszym badaniem jest wymaz z dna świeżej zmiany badany metodą PCR, która wykrywa wirusa i określa jego typ. Wymaz trzeba pobrać jak najwcześniej, bo w gojących się zmianach wirus jest trudniejszy do wykrycia. Wymazów bez objawów nie zaleca się, bo wirus jest wydalany okresowo. Wytyczne IUSTI 2024 przestrzegają też przed rozpoznaniem wyłącznie na oko, bo wiele zmian jest nietypowych.

HSV 1/2 IgG dodatni – co oznacza wynik

Przeciwciała IgG świadczą o tym, że do zakażenia doszło w przeszłości, ale nie mówią, kiedy ani gdzie. Dodatnie HSV-1 IgG ma większość dorosłych i nie odróżnia opryszczki wargowej od narządów płciowych. Dodatnie HSV-2 IgG wskazuje na zakażenie narządów płciowych, choć CDC ostrzega przed wynikami fałszywie dodatnimi i zaleca w razie wątpliwości badanie potwierdzające. Badanie IgM nie jest zalecane, a wynik „IgG dodatni, IgM ujemny” najczęściej oznacza dawne zakażenie. Rutynowych badań przesiewowych w kierunku HSV-2 u osób bez objawów nie zaleca się.

Opryszczki narządów płciowych nie da się wyleczyć tak, by wirus zniknął z organizmu, ale da się dobrze kontrolować jej objawy. Leki przeciwwirusowe na receptę skracają i łagodzą epizod, najlepiej gdy zaczyna się je w pierwszej dobie objawów albo w fazie mrowienia. Przy częstych nawrotach lekarz może zaproponować leczenie supresyjne, które według CDC zmniejsza liczbę nawrotów o około 70–80%. Rodzaj leku i schemat dobiera lekarz rodzinny, dermatolog-wenerolog lub ginekolog. Jeśli jesteś w ciąży albo ją planujesz, powiedz o opryszczce lekarzowi prowadzącemu.

PrEP24 nie leczy opryszczki online. Pomagamy w profilaktyce HIV: według WHO zakażenie HSV-2 zwiększa ryzyko zakażenia HIV około trzykrotnie, więc przy kontaktach bez prezerwatywy warto porozmawiać o PrEP. Test na HIV możesz wykonać bezpłatnie i anonimowo, a więcej o badaniach przeczytasz na stronie badania na choroby weneryczne.

Diagnoza często wywołuje silny stres, ale przebieg fizyczny jest zwykle łagodny, a zakażenie jest bardzo powszechne: WHO szacuje, że HSV-2 ma około 13% osób w wieku 15–49 lat. Z czasem nawroty zwykle słabną. Wytyczne IUSTI zalecają rzetelną rozmowę z lekarzem o przebiegu, nawrotach i ryzyku przeniesienia, a w razie potrzeby wsparcie psychologiczne.

Opryszczka to tylko jedna z możliwych przyczyn zmian w okolicy intymnej. Zobacz też przegląd zmian skórnych w okolicy intymnej, w tym opis mięczaka zakaźnego.