Poradnik · HIV
Jak można zarazić się HIV – ryzyko przy różnych kontaktach
Jak można zarazić się HIV? Najczęściej podczas seksu analnego lub waginalnego bez prezerwatywy oraz przez wspólne igły i strzykawki. Ryzyko zakażenia HIV przez oral jest niskie – CDC nie podaje dla niego nawet liczby – a pocałunek, ślina czy wspólne naczynia wirusa nie przenoszą. Poniżej znajdziesz szacunki ryzyka dla poszczególnych kontaktów, to, co je zmniejsza, oraz co zrobić po sytuacji, która Cię niepokoi: do 72 godzin liczy się PEP.
- Konsultacja w pełni online
- Cena znana przed płatnością
- O e-recepcie decyduje lekarz
Najważniejsze
- 1Największe ryzyko wiąże się z seksem analnym u strony przyjmującej: według CDC 138 zakażeń na 10 000 kontaktów z osobą z HIV.
- 2Seks oralny to niskie ryzyko, a ugryzienie, oplucie i wspólne gadżety erotyczne – znikome.
- 3Osoba żyjąca z HIV z niewykrywalną wiremią nie przenosi wirusa drogą płciową; ryzyko zmniejszają też prezerwatywa i PrEP.
- 4Po sytuacji z możliwym kontaktem z HIV PEP zaczyna się jak najszybciej, najlepiej w ciągu 24 godzin, nie później niż 72 godziny.
Ryzyko zakażenia HIV według rodzaju kontaktu
CDC publikuje szacunki, ile zakażeń przypada na 10 000 kontaktów danego rodzaju z osobą żyjącą z HIV. To wartości uśrednione: zakładają, że partner ma HIV, i nie uwzględniają prezerwatywy, PrEP, leczenia ani czynników, które ryzyko podnoszą. Jeśli status partnera jest nieznany, rzeczywiste ryzyko pojedynczego kontaktu jest odpowiednio mniejsze, bo większość osób nie ma HIV.
| Rodzaj kontaktu | Na 10 000 ekspozycji | W przeliczeniu |
|---|---|---|
| Seks analny – strona przyjmująca (pasywna) | 138 | ok. 1,4% |
| Seks analny – strona penetrująca (aktywna) | 11 | ok. 0,1% |
| Seks waginalny – kobieta (strona przyjmująca) | 8 | ok. 0,08% |
| Seks waginalny – mężczyzna (strona penetrująca) | 4 | ok. 0,04% |
| Seks oralny – strona przyjmująca i dająca | niskie | CDC nie podaje liczby |
| Wspólna igła przy wstrzykiwaniu substancji | 63 | ok. 0,6% |
| Zakłucie igłą (przezskórne) | 23 | ok. 0,2% |
| Ugryzienie, oplucie, wspólne gadżety erotyczne | znikome | zakażenie mało prawdopodobne |
Ryzyko zakażenia HIV – jednorazowy stosunek
Liczby z tabeli opisują właśnie pojedynczy kontakt. Ryzyko zakażenia HIV przy jednorazowym stosunku waginalnym z osobą z HIV to według CDC 4–8 na 10 000, a przy analnym od 11 do 138 na 10 000, zależnie od roli. W przeliczeniu to ułamki procenta albo niewiele ponad 1%.
Małe ryzyko nie oznacza jednak zerowego: do zakażenia może dojść przy pierwszym i jedynym kontakcie. Szacunki są też średnią. CDC zaznacza, że nie uwzględniają czynników, które ryzyko zwiększają: ostrej lub późnej fazy zakażenia u partnera, wysokiej wiremii i innych zakażeń przenoszonych drogą płciową. Im więcej wirusa we krwi partnera, tym łatwiej o przeniesienie, a w pierwszych tygodniach po zakażeniu wiremia jest bardzo wysoka. Z drugiej strony ryzyko sumuje się z każdym kolejnym kontaktem bez ochrony.
Dlatego po jednorazowej sytuacji nie warto ani panikować, ani jej lekceważyć. Jeśli doszło do seksu analnego lub waginalnego bez prezerwatywy, a status HIV partnera jest nieznany, najrozsądniej omówić ją z lekarzem w oknie 72 godzin (PEP online).
HIV a seks oralny – ryzyko zakażenia przez oral
Ryzyko zakażenia HIV przez oral CDC określa jako niskie, a w materiałach dla pacjentów pisze, że szansa zakażenia jest „mała lub żadna”. Dotyczy to zarówno osoby, która pieści ustami, jak i tej, która jest pieszczona. W tabeli szacunków CDC seks oralny nie ma liczby na 10 000 kontaktów, a jedynie ocenę „niskie”.
Ryzyko rośnie, gdy dochodzi do wytrysku do ust, a w jamie ustnej są owrzodzenia lub krwawiące dziąsła, gdy na narządach płciowych są ranki albo gdy któraś z osób ma inne zakażenie przenoszone drogą płciową. Sam seks oralny zwykle nie jest wskazaniem do PEP, ale o konkretnej sytuacji zawsze decyduje lekarz.
Seks oralny łatwo przenosi natomiast inne zakażenia: rzeżączkę, kiłę czy chlamydię. Jeśli często uprawiasz seks oralny bez prezerwatywy, pomyśl o regularnych badaniach, a nie tylko o HIV.
Co zmniejsza ryzyko zakażenia HIV
Prezerwatywa
CDC określa prezerwatywy jako wysoce skuteczne w zapobieganiu HIV, o ile są używane prawidłowo i przy każdym kontakcie. Chronią też przed częścią innych zakażeń. O liczbach i typowych błędach piszemy w poradniku skuteczność prezerwatyw, a o tym, co zrobić, gdy zawiedzie – w tekście pęknięta prezerwatywa.
PrEP
PrEP to leki przyjmowane przez osoby bez HIV przed możliwym kontaktem z wirusem. Według szacunków CDC u mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami regularnie stosowany PrEP zmniejsza ryzyko zakażenia drogą płciową o około 99%. Pełną ochronę osiąga się po około 7 dniach codziennego przyjmowania przy seksie analnym i około 21 dniach przy waginalnym. PrEP nie chroni przed innymi zakażeniami. Kwalifikację prowadzimy w ramach konsultacji PrEP online (159 zł).
Niewykrywalna wiremia (U=U)
Osoba żyjąca z HIV, która przyjmuje leki i ma niewykrywalną wiremię, nie przenosi wirusa podczas seksu – także bez prezerwatywy. CDC podaje dla tej metody skuteczność 100%, pod warunkiem że leczenie jest przyjmowane zgodnie z zaleceniami, a wiremia pozostaje niewykrywalna. Większość osób osiąga kontrolę nad wirusem w ciągu 6 miesięcy leczenia. Więcej na stronie HIV i AIDS.
Sterylny sprzęt
Przy wstrzykiwaniu substancji jedyną bezpieczną zasadą jest nowa, sterylna igła i strzykawka za każdym razem i niedzielenie się sprzętem.
Czy można zarazić się HIV przez pocałunek – co nie przenosi wirusa
HIV przenoszą tylko niektóre płyny ustrojowe i tylko wtedy, gdy trafią na błonę śluzową, uszkodzoną tkankę albo bezpośrednio do krwi. Poza organizmem wirus nie przeżywa długo i nie namnaża się. Z tego wynika długa lista sytuacji, w których zakażenie nie jest możliwe:
- pocałunek – przez pocałunek z zamkniętymi ustami nie można zakazić się HIV; CDC opisuje bardzo rzadkie przypadki przy głębokim pocałunku, gdy obie osoby miały ranki lub krwawiące dziąsła, bo wtedy dochodzi do kontaktu z krwią, a nie ze śliną;
- ślina, oplucie, kichanie i kaszel – sama ślina nie przenosi HIV;
- dotyk, przytulanie, wspólne mieszkanie, wspólne talerze, szklanki i sztućce;
- ukąszenie komara – wirus w ciele komara ulega zniszczeniu;
- oddawanie krwi – w Polsce używa się wyłącznie jednorazowego sprzętu;
- tatuaż i piercing – CDC nie zna przypadku zakażenia tą drogą; teoretycznie jest ono możliwe przy niesterylnym sprzęcie, dlatego wybieraj studia, które używają nowych lub wysterylizowanych narzędzi.
Ugryzienie przez osobę z HIV wiąże się ze znikomym ryzykiem: opisane rzadkie przypadki dotyczyły wyłącznie sytuacji, w których doszło do przerwania skóry i kontaktu z krwią. Jeśli skóra nie została przerwana, ryzyka nie ma.
Co zrobić po ryzykownym kontakcie – PEP do 72 godzin
PEP rozważa się przede wszystkim po seksie analnym lub waginalnym bez prezerwatywy (albo z prezerwatywą, która pękła) z osobą o nieznanym statusie HIV lub żyjącą z HIV bez potwierdzonej niewykrywalnej wiremii oraz po użyciu wspólnej igły. W PrEP24 konsultacja PEP online kosztuje 199 zł, a lek kupuje się osobno w aptece. O wystawieniu e-recepty decyduje wyłącznie lekarz po ocenie medycznej.
Lekarze przyjmują zgłoszenia codziennie od 7:00 do 23:00. Formularz możesz wysłać o każdej porze, ale zgłoszenie po 23:00 lekarz rozpatrzy od 7:00. Jeśli do końca 72 godzin zostało mało czasu, a jest noc, jedź do szpitala z oddziałem chorób zakaźnych lub na SOR.
- 1
Zapisz godzinę zdarzenia
Od niej liczy się 72 godziny na rozpoczęcie PEP. Im wcześniej, tym lepiej: zalecenie CDC z 2025 roku mówi o rozpoczęciu jak najszybciej, najlepiej w ciągu 24 godzin.
- 2
Oceń, co wiesz o partnerze
Znaczenie ma status HIV partnera, to, czy się leczy i ma niewykrywalną wiremię, oraz czy przyjmuje PrEP. Nie czekaj jednak na jego wynik testu.
- 3
Skontaktuj się z lekarzem
Lekarz oceni rodzaj kontaktu i zdecyduje, czy są wskazania do PEP. Terapia trwa 28 dni.
- 4
Zaplanuj testy
Test na starcie i testy kontrolne w terminach zaleconych przez lekarza, a przy kontakcie bez prezerwatywy także badania w kierunku innych zakażeń.
Kiedy zrobić test na HIV po ryzykownym kontakcie
Test wykonany dzień lub tydzień po zdarzeniu nie wykryje zakażenia z tego zdarzenia. Według CDC test molekularny (NAT) wykrywa HIV zwykle po 10–33 dniach, laboratoryjny test 4. generacji z krwi żylnej po 18–45 dniach, a szybki test z krwi z palca po 18–90 dniach. Wynik ujemny uzyskany wcześniej trzeba powtórzyć po upływie okna dla danego testu. Szczegóły znajdziesz na stronie test na HIV, a miejsca, w których zbadasz się bez opłat i anonimowo, w poradniku bezpłatny test na HIV.
Nie próbuj oceniać sytuacji po samopoczuciu. Wczesne dolegliwości, jeśli w ogóle wystąpią, pojawiają się po 2–4 tygodniach i przypominają grypę – opisujemy je na stronie objawy HIV. Jeśli sytuacje o podwyższonym ryzyku się powtarzają, po ujemnym wyniku warto porozmawiać z lekarzem o PrEP.
Kto przyjmie Twoje zgłoszenie
Każde zgłoszenie ocenia lekarz z prawem wykonywania zawodu. Płacisz za konsultację, nie za receptę – o jej wystawieniu decyduje lekarz po ocenie medycznej.
Konsultacja PEP – 199 zł- Ponad 30 lekarzy w naszej sieciMamy do dyspozycji ponad 30 lekarzy w naszej sieci, aby realizować teleporady szybko i na wysokim poziomie.
- Podmiot leczniczyDobrylekarz24 Sp. z o.o., RPWDL 000000297348
- Lekarze codziennie 7:00–23:00Zgłoszenie wyślesz o każdej porze – zgłoszenia po 23:00 lekarz przyjmuje od 7:00.
- E-recepta do każdej aptekiJeśli są wskazania medyczne, kod e-recepty dostajesz SMS-em i na Internetowym Koncie Pacjenta.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie jest ryzyko zakażenia HIV przez seks oralny bez prezerwatywy?
Niskie. CDC nie podaje dla seksu oralnego liczby zakażeń na 10 000 kontaktów i opisuje szansę zakażenia jako małą lub żadną. Ryzyko rośnie przy wytrysku do ust, ranach lub krwawiących dziąsłach w jamie ustnej oraz przy innych zakażeniach przenoszonych drogą płciową.
Czy można zarazić się HIV przez pocałunek?
Przez pocałunek z zamkniętymi ustami nie, a ślina nie przenosi HIV. CDC opisuje bardzo rzadkie przypadki przy głębokim pocałunku, gdy obie osoby miały ranki lub krwawiące dziąsła i doszło do kontaktu z krwią. W praktyce pocałunek nie jest drogą zakażenia.
Jakie jest ryzyko zakażenia HIV przy jednorazowym stosunku bez prezerwatywy?
Jeśli partner żyje z HIV i nie jest leczony, CDC szacuje je na 4–8 na 10 000 kontaktów przy seksie waginalnym i 11–138 na 10 000 przy analnym, zależnie od roli. Do zakażenia może jednak dojść przy jednym kontakcie, dlatego po takiej sytuacji warto w ciągu 72 godzin skonsultować PEP.
Czy można zarazić się HIV od osoby z niewykrywalną wiremią?
Drogą płciową nie. Osoba żyjąca z HIV, która przyjmuje leki i utrzymuje niewykrywalną wiremię, nie przenosi wirusa na partnerów seksualnych. Zasada dotyczy tylko HIV, a nie innych zakażeń przenoszonych drogą płciową.
Czy można zarazić się HIV przez ślinę, wspólne naczynia albo ukąszenie komara?
Nie. HIV nie przenosi się przez ślinę, wspólne talerze, szklanki i sztućce, dotyk, kaszel ani kichanie. Komary również nie przenoszą wirusa, bo ulega on zniszczeniu w ich organizmie.
Kto jest bardziej narażony na zakażenie HIV – strona aktywna czy pasywna?
Strona przyjmująca. Według CDC przy seksie analnym ryzyko wynosi 138 na 10 000 kontaktów dla strony pasywnej i 11 na 10 000 dla aktywnej, a przy waginalnym odpowiednio 8 i 4 na 10 000. Zakazić może się jednak każda ze stron.
Czy inne choroby weneryczne zwiększają ryzyko zakażenia HIV?
Tak. Według CDC osoba z innym zakażeniem przenoszonym drogą płciową może łatwiej zakazić się HIV lub go przekazać. Dlatego przy kontaktach bez prezerwatywy warto regularnie badać się także w kierunku kiły, rzeżączki i chlamydii.
Czy można zarazić się HIV podczas robienia tatuażu lub piercingu?
CDC nie zna przypadku zakażenia HIV przez tatuaż lub piercing. Teoretycznie jest to możliwe, gdyby na sprzęcie lub w tuszu była krew osoby z HIV, dlatego wybieraj studio, które używa nowych lub wysterylizowanych narzędzi.