Lekarze codziennie 7:00–23:00Recepcja: 668 745 781 (pn–pt 10–20)RPWDL 000000297348

Poradnik · HPV

HPV w jamie ustnej i gardle – objawy, ryzyko i badania

HPV w jamie ustnej i gardle to zwykle zakażenie bez objawów, które według CDC u większości osób mija samo w ciągu 1–2 lat. Widoczną zmianą bywa brodawczak na języku, wardze lub policzku: łagodna, niebolesna narośl wywołana najczęściej przez typy 6 i 11. Przetrwałe zakażenie typami wysokiego ryzyka może po wielu latach prowadzić do raka ustnej części gardła. Nie ma zatwierdzonego testu, który wykrywa HPV w gardle, dlatego najważniejsze są szczepienie i pokazanie lekarzowi każdej zmiany, która nie znika.

  • Konsultacja w pełni online
  • Cena znana przed płatnością
  • O e-recepcie decyduje lekarz

Najważniejsze

  1. 1HPV trafia do jamy ustnej i gardła głównie podczas seksu oralnego; większość zakażeń nie daje objawów i ustępuje w ciągu 1–2 lat.
  2. 2Brodawczak na języku to zmiana łagodna, ale każdą narośl, plamę lub owrzodzenie w jamie ustnej utrzymujące się ponad 3 tygodnie powinien obejrzeć lekarz lub stomatolog.
  3. 3Według CDC nie ma zatwierdzonego testu wykrywającego HPV w jamie ustnej lub gardle ani badania przesiewowego w kierunku raka gardła.
  4. 4Ryzyko zmniejszają szczepienie przeciw HPV oraz prezerwatywa lub chusteczka lateksowa podczas seksu oralnego.

Jak HPV trafia do jamy ustnej: HPV a seks oralny

Część typów wirusa brodawczaka ludzkiego przenosi się przez bezpośredni kontakt seksualny i może zakażać nie tylko narządy płciowe, ale też jamę ustną i gardło. Według CDC do jamy ustnej HPV trafia podczas seksu oralnego, a być może także innymi drogami, których dotąd dobrze nie poznano. Seks oralny oznacza kontakt ust z prąciem, sromem i pochwą albo odbytem. Wirus może się przenieść również wtedy, gdy żadna z osób nie ma widocznych zmian. Podstawowe informacje o wirusie zebraliśmy w artykule brodawczak ludzki (HPV).

Zakażenie nie jest rzadkie. CDC podaje, że w Stanach Zjednoczonych HPV w jamie ustnej ma około 10% mężczyzn i 3,6% kobiet, a odsetek ten rośnie z wiekiem. U większości osób organizm sam usuwa wirusa w ciągu 1–2 lat, u części zakażenie jednak się utrzymuje. Sam fakt zakażenia nie mówi nic o wierności ani o tym, kiedy do niego doszło.

Brodawczak na języku i brodawczak w gardle – jak wyglądają

Brodawczak w jamie ustnej

Brodawczak w jamie ustnej to mała, łagodna narośl nabłonka wywołana przez HPV, najczęściej typu 6 lub 11, czyli typów niezwiązanych z nowotworami. Według DermNet pojawia się zwykle na języku, po wewnętrznej stronie policzków i na wargach. Najczęściej jest to pojedyncza, miękka zmiana na wąskiej podstawie, z drobnymi palczastymi wypustkami. Bywa różowa lub czerwona i przypomina malinę albo biała i podobna do główki kalafiora. Nie boli, zwykle nie rośnie i nie zamienia się w nowotwór. Rozpoznaje się go najczęściej u osób w wieku 30–50 lat. Polscy autorzy opisują zmiany w jamie ustnej jako drobne i podobne do kłykcin.

Brodawczaka można zostawić pod obserwacją albo usunąć. Zabieg polega na wycięciu zmiany razem z podstawą, a nawrót jest mało prawdopodobny. Wycięta zmiana trafia do badania pod mikroskopem, które potwierdza rozpoznanie.

Brodawczak w gardle i krtani

Te same typy wirusa mogą wywoływać brodawczaki w gardle i krtani. Zachowują się one inaczej niż zmiany na języku: według DermNet często jest ich wiele, z czasem się rozrastają i nawracają po usunięciu, a w części przypadków utrudniają oddychanie. Mogą też powodować chrypkę. Leczeniem zajmuje się laryngolog. Narastająca duszność lub trudność w oddychaniu wymaga pilnej pomocy lekarskiej.

Z czym można pomylić brodawczaka na języku

  • podrażniona brodawka języka – bolesna, czerwona lub biała grudka przy czubku języka, która znika po 1–2 dniach; brodawczak nie boli i nie znika po kilku dniach,
  • plamki Fordyce’a – drobne, żółtawe lub białe punkciki na granicy warg i policzkach; to widoczne gruczoły łojowe, które według DermNet ma 80% dorosłych,
  • owrzodzenie – ubytek zamiast narośli; po seksie oralnym trzeba brać pod uwagę także inne zakażenia, na przykład kiłę,
  • kłykciny – w jamie ustnej zdarzają się rzadko i są wywołane tymi samymi typami wirusa; więcej w artykule kłykciny kończyste.

Samodzielne odróżnienie tych zmian jest trudne, a zdjęcia z internetu łatwo wprowadzają w błąd. O rozpoznaniu decyduje badanie u lekarza lub stomatologa.

HPV a rak gardła – co mówią liczby

Ustna część gardła to tył gardła razem z nasadą języka i migdałkami. Według CDC HPV odpowiada w Stanach Zjednoczonych za 60–70% raków tej okolicy. W Polsce, według prof. Wojciecha Golusińskiego cytowanego przez Medycynę Praktyczną, z HPV wiąże się około 30–40% nowotworów głowy i szyi. Pozostałe przypadki łączą się głównie z tytoniem i alkoholem, a CDC podkreśla, że ryzyko jest większe u osób, które używają obu.

Te liczby warto czytać razem z dwiema innymi informacjami. Po pierwsze, większość zakażeń HPV w jamie ustnej ustępuje samoistnie i nigdy nie prowadzi do choroby. Po drugie, nowotwór rozwija się długo: CDC pisze o latach, a nawet dekadach od zakażenia. Samo zakażenie ani brodawczak wywołany przez typy 6 i 11 nie oznaczają więc raka.

Objawy, które według CDC mogą towarzyszyć rakowi ustnej części gardła, to:

  • długo utrzymujący się ból gardła,
  • ból ucha,
  • chrypka,
  • powiększone węzły chłonne na szyi,
  • ból przy przełykaniu,
  • chudnięcie bez wyraźnej przyczyny.

Każdy z tych objawów ma zwykle inną, częstszą przyczynę. Znaczenie ma to, że dolegliwość nie mija.

Czy jest test na HPV w gardle

Nie ma takiego badania przesiewowego. CDC stwierdza wprost, że nie istnieje zatwierdzony test wykrywający HPV w jamie ustnej lub gardle ani badanie, które określa ogólny „status HPV” danej osoby. ECDC dodaje, że poza rakiem szyjki macicy nie ma programów przesiewowych w kierunku nowotworów związanych z HPV.

Jeśli trafisz na komercyjną ofertę wymazu z gardła w kierunku HPV, pamiętaj, że wynik niewiele zmienia. Dodatni nie oznacza choroby, bo większość zakażeń mija sama, a ujemny nie zwalnia z pokazania lekarzowi zmiany, która się utrzymuje. Widoczną zmianę lekarz ocenia, oglądając ją, a w razie wątpliwości pobiera wycinek do badania histologicznego. HPV nie wchodzi też w skład zwykłego pakietu badań na choroby weneryczne, który po seksie oralnym bez zabezpieczenia nadal warto wykonać ze względu na inne zakażenia.

Kiedy do lekarza: laryngolog czy stomatolog

Zgłoś się do lekarza lub stomatologa, jeśli zauważysz:

  • narośl lub guzek w jamie ustnej albo na wardze,
  • czerwoną lub białą plamę na błonie śluzowej,
  • owrzodzenie w jamie ustnej, które nie goi się dłużej niż 3 tygodnie,
  • chrypkę, ból gardła lub trudności w przełykaniu, które nie mijają,
  • guzek na szyi.

Zmiany na języku, wargach i policzkach dobrze widzi stomatolog podczas zwykłego przeglądu. Gardłem i krtanią zajmuje się laryngolog. Pierwszym krokiem może być lekarz rodzinny. Medycyna Praktyczna zwraca uwagę, że nowotwory głowy i szyi zaczynają się od banalnych objawów, dlatego dolegliwość, która wraca mimo leczenia, wymaga skierowania do specjalisty. PrEP24 nie ocenia zmian w jamie ustnej online, bo trzeba je obejrzeć.

Szczepienie przeciw HPV a jama ustna i gardło

Według CDC szczepionka przeciw HPV chroni przed typami wirusa, które mogą wywoływać raka ustnej części gardła, więc może zapobiegać także tym nowotworom. Zapobiega nowym zakażeniom, ale nie leczy tych, które już trwają. Dlatego działa najlepiej przed pierwszym kontaktem z wirusem. CDC zaleca szczepienie do 26. roku życia, a w wieku 27–45 lat decyzję podejmuje się z lekarzem. Schematy, rodzaje szczepionek i bezpłatne programy w Polsce opisujemy w artykule szczepionka HPV.

Prezerwatywa i chusteczka lateksowa podczas seksu oralnego

CDC podaje, że prezerwatywy i chusteczki lateksowe używane konsekwentnie i prawidłowo zmniejszają ryzyko przeniesienia HPV:

  • przy seksie oralnym z udziałem prącia – prezerwatywa lateksowa bez lubrykantu, a przy uczuleniu na lateks poliuretanowa,
  • przy kontakcie ust ze sromem, pochwą lub odbytem – chusteczka lateksowa,
  • gdy nie masz chusteczki – prezerwatywa rozcięta tak, by powstał z niej kwadrat.

Żadna z tych metod nie chroni w pełni, bo HPV może zakażać skórę, której nie zakrywają. Zmniejszają jednocześnie ryzyko innych zakażeń, które przenoszą się przez seks oralny, takimi jak rzeżączka czy kiła. Więcej w poradniku prezerwatywy.

Dla porządku: ryzyko zakażenia HIV podczas seksu oralnego jest niskie. Jeśli jednak zdarzają się też kontakty analne lub waginalne bez prezerwatywy, przed HIV chroni PrEP. PrEP nie działa na HPV, ale wizyty kontrolne co 3 miesiące to dobra okazja, by zapytać lekarza o szczepienie. O wystawieniu e-recepty decyduje lekarz po ocenie medycznej.

Konsultacja PrEP – 159 zł

Kto przyjmie Twoje zgłoszenie

Każde zgłoszenie ocenia lekarz z prawem wykonywania zawodu. Płacisz za konsultację, nie za receptę – o jej wystawieniu decyduje lekarz po ocenie medycznej.

Konsultacja PrEP – rozpoczęcie – 159 zł
  • Ponad 30 lekarzy w naszej sieciMamy do dyspozycji ponad 30 lekarzy w naszej sieci, aby realizować teleporady szybko i na wysokim poziomie.
  • Podmiot leczniczyDobrylekarz24 Sp. z o.o., RPWDL 000000297348
  • Lekarze codziennie 7:00–23:00Zgłoszenie wyślesz o każdej porze – zgłoszenia po 23:00 lekarz przyjmuje od 7:00.
  • E-recepta do każdej aptekiJeśli są wskazania medyczne, kod e-recepty dostajesz SMS-em i na Internetowym Koncie Pacjenta.

Najczęściej zadawane pytania

Jak wygląda brodawczak na języku?

To zwykle pojedyncza, miękka narośl na wąskiej podstawie, z drobnymi palczastymi wypustkami. Bywa różowa i podobna do maliny albo biała jak główka kalafiora. Nie boli i zwykle nie rośnie, ale rozpoznanie powinien potwierdzić lekarz lub stomatolog.

Czy brodawczak na języku to rak?

Nie. Brodawczak w jamie ustnej to zmiana łagodna, wywołana najczęściej przez typy HPV 6 i 11, które nie wiążą się z nowotworami. Według DermNet takie zmiany nie złośliwieją. Każdą narośl w jamie ustnej powinien jednak obejrzeć lekarz, bo o rozpoznaniu decyduje badanie, a nie wygląd.

Czy istnieje test na HPV w gardle?

Według CDC nie ma zatwierdzonego testu, który wykrywa HPV w jamie ustnej lub gardle, ani badania przesiewowego w kierunku raka gardła. Lekarz ocenia widoczne zmiany i w razie wątpliwości pobiera wycinek do badania histologicznego.

Czy HPV w jamie ustnej można zarazić się przez pocałunek?

Tego nie ustalono. CDC podaje, że HPV trafia do jamy ustnej podczas seksu oralnego, a być może także innymi drogami. Pewne jest przenoszenie wirusa podczas seksu oralnego, również wtedy, gdy nikt nie ma widocznych zmian.

Ile trwa zakażenie HPV w jamie ustnej?

Według CDC większość osób usuwa wirusa w ciągu 1–2 lat, bez leczenia i bez objawów. U części zakażenie się utrzymuje i to przetrwałe zakażenie typami wysokiego ryzyka wiąże się z ryzykiem nowotworu po wielu latach.

Jakie objawy daje rak gardła związany z HPV?

CDC wymienia długo utrzymujący się ból gardła, ból ucha, chrypkę, powiększone węzły chłonne, ból przy przełykaniu i chudnięcie bez przyczyny. Część osób nie ma żadnych objawów. Dolegliwości, które nie mijają, wymagają wizyty u lekarza rodzinnego lub laryngologa.

Czy szczepionka przeciw HPV chroni przed rakiem gardła?

Według CDC szczepionka chroni przed typami HPV, które mogą wywoływać raka ustnej części gardła, więc może zapobiegać także tym nowotworom. Nie leczy zakażenia, które już trwa, dlatego działa najlepiej przed pierwszym kontaktem z wirusem.

Do jakiego lekarza iść ze zmianą na języku lub w gardle?

Zmiany na języku, wargach i policzkach oceni stomatolog albo lekarz rodzinny, a gardło i krtań bada laryngolog. Nie czekaj dłużej niż 3 tygodnie, jeśli owrzodzenie, plama lub guzek nie znikają.

Konsultacja PrEP – rozpoczęciekonsultacja onlineUmów – 159 zł