Szczepionka WZW B – schemat dawek i jak długo chroni

Szczepienie przeciw WZW typu B uczy organizm wytwarzać przeciwciała anty-HBs, które chronią przed zakażeniem wirusem HBV. To najlepszy sposób zapobiegania WZW B – zakażeniu, które może przejść w postać przewlekłą i uszkadzać wątrobę (więcej w artykule WZW B – objawy i badania). Według Medycyny Praktycznej szczepienie jest przeznaczone dla wszystkich: noworodków, dzieci, młodzieży i dorosłych.

Szczególnie zalecane jest m.in.:

• osobom, które ze względu na styl życia są narażone na zakażenie przez kontakty seksualne lub uszkodzoną skórę, w tym osobom przyjmującym narkotyki w iniekcjach,
• podróżującym do krajów, w których WZW B występuje często,
• osobom przewlekle chorym, m.in. z chorobami wątroby, cukrzycą i zaburzeniami odporności, które nie były szczepione,
• osobom przygotowującym się do zabiegów operacyjnych,
• kobietom planującym ciążę, które nie były szczepione.

Według NIZP PZH dorośli przyjmują 3 dawki w schemacie 0, 1 i 6 miesięcy, a u osób zdrowych nie przewiduje się szczepień przypominających. Najważniejsze jest jak najszybsze podanie pierwszej dawki. Dorośli mogą też wybrać szczepionkę skojarzoną przeciw WZW A i B, która według CDC wymaga 3 dawek w ciągu 6 miesięcy. Wybór szczepionki i ewentualny schemat przyspieszony omów z lekarzem.

Według WHO ochrona po pełnym szczepieniu utrzymuje się co najmniej 20 lat i prawdopodobnie przez całe życie, a dawki przypominające zwykle nie są potrzebne. Medycyna Praktyczna podkreśla, że dotyczy to zdrowych osób także wtedy, gdy po latach stężenie anty-HBs spadnie poniżej 10 j./l – pamięć immunologiczna nadal chroni. Wyjątkiem mogą być niektóre osoby przewlekle chore, np. dializowane, u których lekarz kontroluje przeciwciała i w razie potrzeby podaje kolejne dawki.

• książeczka szczepień – szczepienia z dzieciństwa wpisywano do papierowej książeczki, będącej częścią Książeczki Zdrowia Dziecka,
• przychodnia POZ – przychodnie prowadzą Kartę uodpornienia; możesz poprosić o informację o wykonanych szczepieniach,
• Internetowe Konto Pacjenta – w zakładce „Profilaktyka” > „Szczepienia”; według pacjent.gov.pl widać tam tylko szczepienia wpisane do elektronicznej dokumentacji, a wcześniej rejestrowano w IKP głównie szczepienia przeciw COVID-19, grypie i HPV, więc brak wpisu nie oznacza braku szczepienia,
• badanie anty-HBs – gdy dokumentacji brak, lekarz może zlecić oznaczenie przeciwciał.

Według NIZP PZH za skutecznie uodpornione uważa się osoby, które przyjęły pełny cykl szczepienia i wytworzyły przeciwciała anty-HBs w stężeniu co najmniej 10 j./l. Osobom z grup zwiększonego ryzyka zakażenia, np. pracownikom ochrony zdrowia, zaleca się oznaczenie anty-HBs nie wcześniej niż 4 tygodnie po ostatniej dawce, najlepiej między 4. a 6. tygodniem. U pozostałych zdrowych osób rutynowe badanie po szczepieniu nie jest konieczne.

Jak czytać wynik

• anty-HBs co najmniej 10 j./l po udokumentowanym szczepieniu – odporność, kolejne dawki nie są potrzebne,
• wszystkie markery ujemne (anty-HBs, HBsAg, anty-HBc) i brak dokumentacji szczepienia – według CDC wskazane szczepienie,
• dodatnie anty-HBc – oznacza kontakt z wirusem, a nie szczepienie; wynik ocenia lekarz.

Według Medycyny Praktycznej bezpłatnie, w ramach Programu Szczepień Ochronnych, szczepi się m.in. pracowników medycznych narażonych na zakażenie, studentów kierunków medycznych, osoby z bliskiego otoczenia nosiciela HBV, osoby dializowane i z zaawansowaną przewlekłą chorobą nerek oraz osoby z przewlekłym WZW C. Dla pozostałych dorosłych szczepionka jest płatna, a na szczepienie nieobowiązkowe potrzebna jest e-recepta od lekarza. Szczepionkę podaje się w przychodni.

WZW A przenosi się drogą pokarmową, a także przez kontakty oralno-analne. Pełne szczepienie to 2 dawki w odstępie 6–12 miesięcy, bez dawek przypominających – ochrona jest długotrwała, prawdopodobnie na całe życie. Według Medycyny Praktycznej przeciwciała pojawiają się u 80–98% osób już 15 dni po pierwszej dawce. CDC zaleca szczepienie priorytetowo mężczyznom mającym kontakty seksualne z mężczyznami, a osobom żyjącym z HIV – rozważenie szczepienia. W Polsce szczepienie przeciw WZW A jest płatne.